Wypis aktu sporządzonego w księdze hipotecznej Koloni Rogaczówka powiatu Warszawskiego w 1927 roku

Nazwę Kolonia Rogaczówka spotkać możemy także w akcie notarialnym z 1939 roku.

Z wyrysu gruntu sporządzonego 21 listopada 1986 roku wynika, że Kolonia Rogaczówka graniczyła z Kolonią Wodzisławek. Logicznie myśląc, właścicielem Kolonii Wodzisławek powinien być Wodzisławski.

Kopie dokumentów, w odpowiedzi na apel o informacje dotyczące nazw obszarów i obiektów w Markach, przekażę oczywiście do Urzędu Miasta.

Apeluję i ja do mieszkańców naszego miasta. Przejrzyjcie w wolnej chwili stare dokumenty. Żeby nie zaginęły stare nazwy.

Antoni Widomski

Petersburg i Marki dzieli, w linii prostej, powyżej 1023 kilometrów. Mimo to, wydarzenia, jakie rozegrały się 104 lata temu w Petersburgu, stolicy carskiej Rosji, wywarły wpływ na życie w podwarszawskiej wsi Marki.

Krwawa niedziela

W niedzielę, 22 stycznia 1905 roku, na ulice Petersburga wyszło około 2.5 tysiąca osób. Miała to być pokojowa demonstracja. Jej uczestnicy zamierzali przedstawić carowi petycję. Domagano się miedzy innymi, ośmiogodzinnego dnia pracy dla robotników, ziemi dla bezrolnych chłopów, zakończenia wojny z Japonią.

Na placu przed Pałacem zimowym demonstranci zostali ostrzelani przez oddziały wojska. Zginęło i ciężko rannych zostało ponad 40 osób. Ten dzień przeszedł do historii, jako „Krwawa niedziela”.

Petersburska masakra robotników stała się bezpośrednią przyczyną wybuchu rewolucji 1905-1907.

Rewolucja 1905-1907 w Królestwie Polskim

W Królestwie Polskim panowała napięta sytuacja społeczna. Na zaostrzenie sytuacji duży wpływ miał kryzys ekonomiczny lat 1901-1903. Kolejna przyczyna, to ogłoszenie poboru do wojska w związku z wojną rosyjsko-japońską (1904-1905). W 1904 roku (13 XI 1904) doszło do starć zbrojnych Oddziałów Bojowych Polskiej Partii Socjalistycznej (OB PPS) z policją i Kozakami w czasie demonstracji antywojennej na placu Grzybowskim w Warszawie.

Na wiadomość o wydarzeniach w Petersburgu społeczeństwo Królestwa odpowiedziało strajkiem powszechnym, który objął 400 tys. robotników. W Warszawie doszło do starć zbrojnych, w których zginęło ok. 90 ludzi. Podobnie krwawy przebieg miały wystąpienia w Zagłębiu Dąbrowskim, Skarżysku i Radomiu. Śmiercią 32 uczestników zakończyła się manifestacja 1-majowa w Warszawie.

W dwudniowe walki zbrojne zamienił się strajk włókniarzy w Łodzi (22-24 VI 1905), w którym zginęło lub zostało rannych ok. 2 tys. osób.

Zgłaszane podczas wystąpień postulaty dotyczyły m.in.: zmiany systemu polityczno-ustrojowego, złagodzenia reżimu narodowego i społecznego, zaprzestania rusyfikacji, wprowadzenia języka polskiego do szkół, sądów i gmin, likwidacji tajnej policji, swobody działania Kościoła katolickiego, poprawy warunków bytowych robotników i chłopów.

Rewolucja 1905-1907 w Markach

Do strajku robotników mareckiej fabryki i w cegielniach doszło również w lipcu i październiku 1905 r. I tak np. przez cały lipiec tegoż roku w zakładach Briggsa strajkowały poszczególne działy fabryczne, znaczna część robotników nie przystępowała do pracy, żądając podniesienia zarobków, skrócenia dnia pracy, a także
wyrażając swój protest przeciwko długoletniej służbie wojskowej w armii carskiej. W strajkach brało udział przeszło 1800 robotników, a do ich uśmierzenia skierowano sotnię kozaków.
(Zbigniew Paciorek, Marki dzieje, tradycja, kultura, Marki 2004, str. 72)

W Markach odbywają się wiece polityczne.
W 1906 roku na jednym z wieców politycznych w Markach pojawił się profesor S. Wojciechowski, jeden z aktywnych działaczy spółdzielczych. Rzuca pomysł założenia w Markach Spółdzielni Spożywców. Sprawę podejmuje grupa ludzi i przystępuje do działania. Jeszcze w tym samym roku składają do zatwierdzenia dokumenty rejestracyjne.

Manifestacje i wystąpienia w całym imperium zostały krwawo stłumione. Mimo to car zmuszony został do poczynienia pewnych ustępstw. W Królestwie Polskim pojawiła się możliwość tworzenia polskich instytucji. Nieco bardziej liberalne przepisy spowodowały wówczas w Królestwie żywiołowy rozwój spółdzielczości, zwłaszcza spółdzielczości spożywców.

Zgodę na działalność władze carskie wydają w 1907 roku.
Do spółdzielni zapisało się około 300 osób. Przeważają robotnicy. Otwarty zostaje pierwszy sklep w Markach.

Rozpoczyna się burzliwa historia istnienia Spółdzielni Spożywców „Marki”. Jej rozwoju, upadku i odbudowy.

Ale to już temat na kolejną opowieść.

Antoni Widomski

W czasie trwania walk powstańczych i po upadku powstania Rosjanie sprawdzali nagminnie w kościołach katolickich księgi grzebalne. Proboszczowie poszczególnych parafii, dla bezpieczeństwa rodzin zabitego powstańca nie opisywali, że parafianin poległ na skutek działań powstańczych. Dlatego brak źródeł pisanych, potwierdzających Jego udział w powstaniu.

Lokalizacja mogiły:
N52°24’2.185″ (52.400607) E21°10’15.035″ (21.170843)

Więcej informacji o przebiegu Powstania Styczniowego w okolicach Marek, Pustelnika i Strugi w artykule Ryszarda Sawickiego w Portalu Społeczności Marek.
http://www.marki.net.pl/powstanie-styczniowe-1863-roku-5246

Jeśli to moda na takie ozdabianie nagrobków, to powinno być dość łatwe odnalezienie innych. Na różnych cmentarzach.

Pierwszym odkryciem było odnalezienie tego samego motywu na Powązkach.

Otóż na warszawskich Powązkach znajduje się grobowiec rodziny Herman. Gwiazda wygląda na identyczną.

Zresztą każdy może sam ocenić. Pomnik ten jest nieźle opisany pod adresem http://sowa.website.pl/powazki/Nagrobki/kwTHerman.html

Na temat kompozycji i gwiazdy możemy przeczytać:

Tłem dla figury jest ściana fantazyjnie wycięta na szczycie i zwieńczona krzyżem, a bezpośrednio nad głową Smutku umieszczono gwiazdę.
Syrewicz bardzo chętnie powtarzał tę kompozycję (tzn. masywny cokół z miejscem na inskrypcję, rzeźba i tablica, stanowiąca dla niej tło).

Mamy więc wzmiankę o gwieździe nad głową rzeźby. Ale dlaczego została tam umieszczona i co symbolizuje – nadal nie wiemy.

O nagrobku tym można znaleźć wiele informacji w Internecie. Oto kolejna:

Biała personifikacja żalu na grobowcu Hermanów (kw. T) z 1880 r. należy do najpiękniejszych rzeźb Powązek. Jej autorem jest Bolesław Syrewicz. Z bloku białego marmuru wyczarował postać kobiety owiniętej, jak to pisała ówczesna prasa, „oprócz zwyczajnej draperii welonem na twarzy, spod którego delikatnej, przezroczystej gazy wyłania się profil pięknych rysów, pełen smutku i żałoby”. W jednej ręce trzyma liść palmowy, w drugiej wieniec. Palma, zwana przez Greków feniksem, ma związek z tym odradzającym się ptakiem i symbolizuje zmartwychwstanie i życie wieczne.
(Egipskie symbole Tomasz Urzykowski, Jerzy S. Majewski http://miasta.gazeta.pl/warszawa/1,80371,4623841.html?as=3&ias=3&startsz=x )

Mamy więc opis symboliki pewnych elementów rzeźby. Jest mowa o symbolu zmartwychwstania i życia wiecznego. Ale nadal nie ma ani słowa o symbolice gwiazdy.
Dlaczego? Można przyjąć założenie, że symbolika gwiazdy pięcioramiennej pod krzyżem, była tak oczywista, jak krzyż na mogile. Dlatego nikt nie pisał o jej symbolicznym znaczeniu.

Poczytajmy fragment artykułu Plastyka nagrobkowa a dotyczącego zabytkowej nekropolii przy ul. Lipowej w Lublinie.

Jednym z najpiękniejszych przedstawień na cmentarzu jest grupa anioła z żałobnicą na nagrobku Bobrowskich z 1888 r. w sekcji 5a. Grupę wyrzeźbił Bolesław Syrewicz (1838 ? 1899). Był on uczniem F. Piwarskiego, kształcił się w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych w Berlinie, Monachium i Rzymie. W 1867 r. objął pracownię rzeźby na zamku Królewskim w Warszawie. Wykonywał rzeźby religijne, popiersia i tematy rodzajowe. Syrewicz należał do grupy artystów neoklasycznych, akademickich. Jego rzeźby cechuje piękna kompozycja, staranność modelunku i fabularny wątek.

http://www.cmentarz.lublin.pl/plastyka_nagrobkowa.htm

Chciałbym zwrócić uwagę, że autor pomnika był jednym z większych artystów. Nie może więc być raczej mowy o przypadkowym umieszczeniu gwiazdy nad głową rzeźby. Artysta miał w tym jakiś cel. Chciał nam coś przez to powiedzieć. Ale nadal nie wiemy – co symbolizuje ta gwiazda. Pytanie pozostaje otwarte.

Bolesław Syrewicz zmarł w 1899 r. Nie mógł, więc mieć żadnego związku z pomnikiem, od którego rozpocząłem.

Nagrobek z motywem gwiazdy pod krzyżem odnalazłem także na innej mogile na Powązkach. Tym razem w książce Stanisława Szenica Cmentarz Powązkowski 1891-1918. Ilustracja jest poświęcona, co prawda, innemu nagrobkowi, ale obok widać pomnik Stanisława Deskura, zmarłego w 1874 roku. (Szenic, Stanisław : Cmentarz Powązkowski 1891-1918 : zmarli i ich rodziny / Warszawa: „PIW?, 1983.). Wszystkie trzy książki, poczynając od roku 1790, dostępne są w naszej mareckiej bibliotece.
(http://biblioteka.marki.pl )

Mamy więc trzy mogiły z motywem gwiazda umieszczoną bezpośrednio pod krzyżem. Pierwsza z 1874 roku, druga z 1880 roku i trzecia z 1908 roku.

Potrzebuję informacji ? czy na cmentarzach w okolicznych miejscowościach spotkał się ktoś z podobnymi nagrobkami? Czy ten o którym piszę jest jedynym?

Na wszelkie informacje i sugestie czekają – autor oraz prapraprawnuczek zmarłego. Nadal szukamy odpowiedzi na pytanie – dlaczego umieszczono gwiazdę na nagrobku?

Antoni Widomski

W tejże księdze figuruje także wpis potwierdzający prowadzenie sklepu tego stowarzyszenia w Pustelniku – Strudze. Posiadam pewne informacje związane z działalnością Stowarzyszenia Spożywców “Marki”. Nie natrafiłem natomiast na żadne ślady związane z działalnością Spółdzielczego Stowarzyszenia “Odrodzenie” w Markach.

Apeluję do wszystkich czytających – popytajcie swoich pradziadków i dziadków, prababcie i babcie. Może ktoś ma jakieś dokumenty lub wspomnienia.

Przygotowuję materiał o Spółdzielni Spożywców “Marki”. Nie posiadam wiedzy podstawowej – kto powołał do życia, w 1906 roku, tę spółdzielnię?

Antoni Widomski

Nie spotkałem się wcześniej z takimi nagrobkami. Poszukuję wszelkich informacji, które pomogłyby wyjaśnić znaczenie tej gwiazdy i powód jej umieszczenia w tak eksponowanym miejscu nagrobka.
W mogile pochowany jest mężczyzna, zmarły w 1908 roku, w wieku 73 lat. Żył więc w latach 1835 – 1908.

Poszukiwania prowadzę za wiedza i zgodą rodziny zmarłego.

Antoni Widomski

Pamięć o żołnierzach walczących za ojczyznę , jest naszym obowiązkiem. Zwykłym, ludzkim obowiązkiem.  Jeśli o nich zapomnimy, to tak jakby zginęli powtórnie. Tym razem nie w walce z wrogiem, ale z powodu naszej niepamięci.
A przecież Ojczyzna, to nie prosto ziemia. To także mogiły. I pamięć. Dlatego takich apeli nigdy dość.

Kapliczka św. Antoniego jest jedną z wielu pamiątek, upamiętniających wojnę z bolszewikami 1920 roku. Postawiona została przez okolicznych mieszkańców w 1925 roku z inicjatywy Antoniego Rajkiewicza, ówczesnego leśniczego. Jest ona wyrazem dziękczynienia za ocalenie tych terenów przed bolszewikami.

Jest to wykonany z betonu pień drzewa o średnicy 210 cm i wysoki na ok. 2,5 m. W ten pień wmurowana jest figurka św. Antoniego, trzymającego na ręku dziecko. Wnęka z figurką zakryta jest szklaną płytą pod którą umieszczono napis: „św. Antoni módl się za nami”. Autorami tego oryginalnego pomnika byli: Antoni Szubierajski z Nadmy oraz Iczman ze Strugi. W 1990 roku odnowiono i wzmocniono obelisk i umieszczono nad nim figurę Matki Boskiej,

W tym właśnie miejscu przebiegała druga linia obrony. Tu też zatrzymano oddziały zwiadowcze Armii Czerwonej. Z tego miejsca ruszali do walki żołnierze Wileńskiego Pułku Strzelców z I Brygady 1 Dywizji Litewsko – Białoruskiej. Byli to w większości ochotnicy pochodzący z północno – wschodnich obszarów Polski.

14 sierpnia zajęli Radzymin. Zostali jednak wyparci przez bolszewików. Powrócili na II linię obrony. Następnego dnia ruszyli do kontrataku. Odebrali Radzymin.

Za wszystkie wyczyny wojenne 19 kwietnia 1922 r. sztandar Pułku został udekorowany Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Dzień 15 sierpnia, w pamięć o dwudniowych walkach pułku pod Radzyminem, ustanowiony został Świętem Pułku.

Fotorelacja:

Wysłużony słup….

i wysłużona tabliczka pamiątkowa.

Kopanie dołków rozpoczął Radosław Dec.

Montażem konstrukcji zajął się Marek Kroczek.

Flagi montują Ryszard Sawicki i Marek Kroczek

Ustawienie tablicy wymagało wysiłku kilku osób.

Udało się. Tablica stoi.

Wysiłki ciężko pracujących panów wspierają kobiety.

Jeszcze tylko zatknąć flagi.

A tak wygląda efekt końcowy.

Przybyła do nas telewizja.

Ekipa telewizyjna TVP3 Kuriera Mazowieckiego w akcji.

Antoni Widomski
- Bibliografia: Zbigniew Paciorek, Marki dzieje, tradycja, kultura, Marki 2004, str. 235-236
- Informacja w Kurierze Mazowieckim dostępna pod adresem:
http://ww6.tvp.pl/6724,20081110825709.strona
- lokalizacja kapliczki:
GPS N: 52° 22′ 7″ E: 21° 8′ 30″
52.368646051779926
21.141852736473083

Na czele I batalionu 28 Pułku Strzelców Kaniowskich o świcie 15 sierpnia 1920 roku pod Wólką Radzymińską uprzedził atak wojsk bolszewickich na Warszawę. Dało to początek kontrofensywie, która zapoczątkowała przełom w Bitwie Warszawskiej.

Polskie Termopile

Oto urywki z pisma gen. Żeligowskiego, które otrzymał Komitet budowy pomnika kapitana Stefana Pogonowskiego:

“Dnia 15 sierpnia 1920 r. o godz. 1-ej w nocy, prowadząc swe dzielne kompanje do zwycięskiego ataku na pozycje nieprzyjacielskie pod Radzyminem, padł dowódca 1-go bataljonu 28-go pułku piechoty ś. p. kpt. Pogonowski.

Śmierć ś. p. kpt. Pogonowskiego sama przez się nie wyróżniałaby go z pośród wielu innych. Warunki jednak i okoliczności, w jakich ta śmierć nastąpiła, wznoszą ją do wyżyn symbolu ofiary za Ojczyznę.”

“W samorzutnej inicjatywie ś. p. kpt. Pogonowskiego leży wielkość jego czynu. Był to niejako moment zwrotny w historji tej wojny. Psychologja klęski, cofania się, ciągłych odwrotów, została nareszcie przełamana. Odwróciła się karta historji. W tym właśnie przełomie psychologicznym jest wielka treść czynu i śmierci ś. p. kpi Pogonowskiego”.

Zginął w 26-ej wiośnie życia…
Wielu, bo prawie cały Jego batalion legł tam pokotem, z dowódcą na czele, ciałem swym zagradzając drogę wrogowi.

“Przewodnik Katolicki” (10 sierpnia 1930 r., str.7)
“Bohater ś. p. porucznik Pogonowski. Imienia tego Polska nie zapomni nigdy. Usłyszawszy strzelaninę swoich placówek, porucznik Pogonowski szybko formuje swój bataljon i podąża w kierunku ognia.

Nie zastaje na placówkach już ani jednego żywego człowieka i od razu ocenia grozę położenia: Dwie silne dywizje bolszewickie stoją u progu Warszawy, która w tem miejscu za całą obronę ma tylko jego z jednym bataljonem, liczącym kilkuset ludzi.

I tu następuje wiekopomny czyn Pogonowskiego: Posyła do znajdującego się w Jabłonnej dowódcy 10 Dywizji gen. Żeligowskiego meldunek o nadejściu wroga, a sam przyjmuje z nimi bój.

Ta walka bataljonu Pogonowskiego prawie, że z całą armją bolszewicką może się równać tylko z czynem Leonidasa pod Termopilami!”

Autor słów powyższych, J. Marcińczyk, podkreśla:

“Tymczasem Pogonowski sam jeden ze swoją garstką wytrzymuje napór tylekroć razy przemożnego wroga. Dywizja zastaje pod Nieporętem same już tylko trupy: polegli prawie wszyscy ze swoim dowódcą-bohaterem. On to ocalił Warszawę!”

Juljan Podoski w szkicu p. t. “Tych dwóch!” (o ks. Skorupce i por. Pogonowskim) pisze:

“ś. p. porucznik Pogonowski… sławę polskiego oręża i polskiej mocy, a wytrwania na posterunku posunął do takiej glorji, że śmiało porównany być może do wodza owych obrońców Termopile, którzy polegli – a przecież zwyciężyli…

Por. Pogonowski wie, co ma czynić! Postanawia raczej położyć się trupem wraz z całym baonem i przejście zatarasować, niżliby miał puścić wroga do stolicy…..wnet orjentuje się, że od niego zależy cały rezultat bitwy o Warszawę!

Nie waha się ani sekundy! I tutaj poczyna się nadludzka walka, niesłychane zmaganie się kilkuset wycieńczonych, zmęczonych ludzi z przeważającemi siłami wroga… Tysiące żołdactwa moskiewskiego prze naprzód fala za falą, ziejąc ogniem i coraz nowe zwały żelaza i stali rzucając na garść Polaków.

Bataljon trwa! Trwa dzięki niemu, rycerzowi bez skazy, polskich orłów męstwa, por. Pogonowskiemu.
Wróg został pobity, lecz… padł ubóstwiany przez żołnierzy bohater nad bohatery ś. p. por. Pogonowski……”

Znaczną rolę przypisał atakowi porucznika Stefana Pogonowskiego, gen. Lucjan Żeligowski w swej “Wojnie w roku 1920″ (Wspomnienia i rozważania. Instytut badania najnowszej historji Polski. Warszawa, 1930), który w sporej tej pracy w rozdziale p. t. “Bitwa pod Radzyminem” uplastycznił rolę głównego Bohatera radzymińskiego.

Jeden z podtytułów rozdziału powyższego brzmi: “Atak Pogonowskiego”

Tak z uznaniem opisuje generał Żeligowski ów bataljon w widłach szosy Wólka Radzymińska-Pustelnik

“Bój 10 dywizji rozpoczął się jednak przed świtem, atakiem baonu por. Pogonowskiego. O godzinie 1-ej w nocy zaatakował on Wólkę Radzymińską… Pułki rosyjskie, słysząc silną strzelaninę na swoich tyłach zatrzymały się i poczęły się cofać. Natarciu por. Pogonowskiego przypisuję doniosłe znaczenie.

…Rosjanie widzieli przed sobą swój cel prawie osiągnięty. Z pozycji ich było widać ognie i światła Warszawy. My broniliśmy naszej stolicy już z rozpaczą. Walczyły nie tylko armaty, karabiny i bagnety, ale serca i psyche obu armji. Oni byli zwycięzcami, my zwyciężonymi. Droga do Warszawy stała otworem. Zdawało się, że bez przeszkody wejść do niej może nieprzyjaciel.

W tej to chwili, słaby bataljon, nie czekając godziny ogólnego natarcia, o 1-ej w nocy atakuje punkt, który  jak się później okazało, stanowi najczulsze miejsce armji rosyjskiej, centr głównej arterji nieprzyjacielskiego ruchu naprzód.

Straciliśmy wielu oficerów… jednakże śmierć Pogonowskiego jest momentem historycznym… w tem miejscu odwróciła się karta wojny, nastąpił przełom psychiczny u nas i u Rosjan. Od chwili tego natarcia rozpoczęły odwrót trzy, zwycięsko i niepowstrzymanie dotąd idące brygady, a także 21-a dywizja ze Słupna, odwrotem tym stwarzając chaos i zamieszanie.

Pogonowski, wiedziony nadzwyczajnym instynktem, rozpoczął zwycięstwo i 10-ej dywizji i 1-ej armji na przyczółku warszawskim. Na tem polega wielkie znaczenie jego czynu – i w tem chwała jego żołnierskiej śmierci”.

Moment ataku tak określa Putna (”K Wisle i abratno”, Wajennyj Wiestnik, Moskwa r. 1927, i “Pad Warszawoj” Riewolucija i wajna, Nr. 3/20).

“Ażeby odeprzeć nasz atak, nieprzyjaciel z rejonu Pustelnika poprowadził energiczne natarcie w kierunku na północ na froncie Słupno – Piekielne Wrota – Rembelszczyzna. Wyrzucając ze Słupna części 21-ej dywizji, odrzucił on i nasz 242-gi pułk, a uczynił to z taką szybkością, że pułk nawet nie zdołał zawiadomić wysuniętego do Kątów Węgierskich 243-go pułku – nieprzyjaciel prowadził ostatnie ataki i natarcie z uporem. W naszych wysiłkach daje się zauważyć przełom i przejście od aktywności do pasywności”.

Porucznik Stefan Pogonowski dekretem pośmiertnym zostaje mianowany kapitanem oraz odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

foto: Jakub Zasina

Pogrzeb zmienia się w podniosłą manifestację patriotyczną, a w parę lat potem miasto Łódź wystawia Mu pomnik, na życzenie rodziców nad grobem Bohatera, a nie na jednym z placów miejskich, jak projektowano.

W dniu 29 października 2008 roku Rada Miasta zmieniła nazwę ulicy Hanki Sawickiej w Markach nadając jej imię kapitana Stefana Pogonowskiego.

Lokalizacja ulicy:
http://www.gpsvisualizer.com/map?format=google&lat=52.3487894&lon=21.12216

Antoni Widomski

Bibliografia: Bohater Radzymina. Jerzy Pogonowski, Warszawa – 1934
Katolickie Towarzystwo Wydawnicze „Kronika Rodzinna”
Grafika: http://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Pogonowski

Z tekstów na leżących tablicach nagrobnych wynikałoby, że jest to miejsce tragicznej smierci trojga dzieci. Zginęli w 1953 roku od wybuchu znalezionego w lesie niewypału.

Nieliczni wiedzieli i pamiętali, że miejsce to traktowano jako „grób partyzanta” z czasów wojny. Pamięć jednak zachowała się . Świadectwem były i są nadal pojawiające się systematycznie znicze.

Tablice pojawiły się najprawdopodobniej na przełomie 60/70 lat.
Jeśli ktoś zadał sobie trud położenia w tym miejscu tablic nagrobnych z datą wypadku 26 kwietnia 1953 roku, to może rzeczywiście nie jest to mogiła „partyzanta”?

Wyjaśnienie i równocześnie potwierdzenie znalazł Pan Ryszard Sawicki. Tablice przy krzyżu wprowadzają w błąd. Jest to miejsce ostatecznego spoczynku młodego żołnierza Armii Krajowej, Henryka Antczaka, pseudonim „Wil”.

Młody chłopak mieszkał niedaleko, przy ulicy Cichej 9. Trzydziestego lipca 1944 roku miał przewieźć rozkaz z kwatery dowódcy II Rejonu do dowódcy 1 Kompanii Osiowej II Rejonu „Celków”. Według relacji ppor. Albina Furczaka „Alf”, dowódcy tejże kompanii, szeregowy Henryk Antczak „Wil” poległ w czasie przewożenia rozkazu. (źródło: http://www.aan.gov.pl/obroza/324.html )

Poległ prawdopodobnie w starciu z Niemcami, którzy prowadzili grupę ludzi na egzekucję w stronę Kruczka. Brak dowodów i relacji świadków tego wydarzenia. Jego matka już nie żyje. Nie żyją także ciotki. Pośrednim dowodem jest życzenie matki, aby zbędną płytę z jednego z grobów rodziny w Radzyminie, zawieźć tam, „gdzie pod stokiem góry wśród lasu leży mój ukochany Henio.” To wyjaśnia też sprawę tablic nagrobnych, co potwierdził obecny Pan Sadlik.

Szerzej o tej sprawie pisał Pan Ryszard Sawicki w artykule zamieszczonym w Portalu Społeczności Marek.
( http://www.marki.net.pl/tradycja-wszystkich-swietych-zapalmy-swiatlo-czii-365/3 )

Od dzisiaj, 30 października 2008 roku, mogiła ta nie jest już bezimienną. Staraniem Pana Ryszarda Sawickiego, kolejne pokolenie przejęło zadanie troski o miejsce naszej pamięci. Przy mogile zjawili się uczniowie klasy VI Szkoły Podstawowej oraz przedstawiciele klas gimnazjalnych Zespołu Szkół Nr 2 ze Strugi.

Zapraszam do obejrzenia krótkiego fotoreportażu.

Pierwszy z lewej Pan Ryszard Sawicki. Pierwszy z prawej – Pan Sadlik. Płyta z grobu jego braci znalazła się na mogile Henryka Antczaka. On też wykonał istniejący krzyż brzozowy.

Na fotografii, od lewej strony: Milena Sasin – uczennica Gimnazjum Nr 2 w Markach-Strudze, Grażyna Dokurno – Wicedyrektor w Zespole Szkół Nr 2 w Markach-Strudze, Justyna Rogalska – uczennica Gimnazjum Nr 2 w Markach-Strudze, Krystyna Widomska – sąsiadka nieżyjącej już matki Henryka Antczaka, Urszula Paszkiewicz – wiceprzewodnicząca Komisji Oświaty, Kultury i Sportu Rady Miasta Marki.

Lokalizacja mogiły: N: 52° 20′ 46″ E: 21° 8′ 19″
http://www.gpsvisualizer.com/map?format=google&lat=52.346316&lon=21.138621

Informację o tym wydarzeniu podano w Telewizyjnym Kurierze Mazowieckim w dniu 1 listopada 2008.
Pod adresem http://ww6.tvp.pl/6724,20081101820327.strona można obejrzeć krótki film.

Tekst i foto: Antoni Widomski

]]> http://marki.wordpress.com/2008/10/30/henryk-antczak-wil/feed/ 0 widomski 2008_03426_01 2008_03426_01 2008_03422_01 2008_03429_01 2008_03432_01 2008_03434_01 2008_03436_01 2008_03438_01 2008_03442_01 2008_03444_01 2008_03445_01 2008_03446_01 2008_03449_01 2008_03451_01 2008_03452_01 2008_03454_01 2008_03456_01 2008_03457_01 2008_03460_01 http://marki.wordpress.com/2008/08/09/mareckie-krzyze/ http://marki.wordpress.com/2008/08/09/mareckie-krzyze/#comments Sat, 09 Aug 2008 19:43:24 +0000 widomski http://marki.wordpress.com/?p=169 ]]> W nocy z niedzieli na poniedziałek 26 września 2005 roku nieznani wandale zdewastowali żeliwny krzyż, pochodzący z 1894 roku.
http://marki.wordpress.com/2005/09/26/zdewastowano-pamiatkowy-krzyz/
Dzięki Panu Bogusławowi Dąbkowskiemu, mogę zaprezentować galerię fotografii mareckich krzyży.